Sprzęt zamiast czynszu

Niektórzy radzą sobie jeszcze inaczej. Iwona Zając, polska artystka mieszkająca w Londynie, na co dzień pracuje w kawiarni Coffee and Crayons na Fulham.
- Pomalowałam tam ściany, to fajne miejsce, przychodzą mamy z dziećmi na zajęcia plastyczne - mówi Zając.
Jednak nawet codzienna praca nie zapewnia swobody finansowej, bo artystka wybrała życie w skłotach, czyli w opuszczonych mieszkaniach i domach, na zasadzie częściowo bezprawnego zajęcia miejsca.
- Dzięki temu, że nie wynajmuję mieszkania, mam pieniądze na nowe projekty. Daje mi to poczucie niezależności. Wreszcie mogę kupować albumy, o których marzyłam, sprzęt do pracy.

Ignacy Karpowicz, autor wysoko ocenianej przez krytyków powieści "Niehalo", ma nieco inny pomysł na to, jak zdobywać pieniądze. Przyznaje bez żenady, że jeśli nie zarabia, utrzymują go rodzice, którzy finansują również jego podróże. Ale jeśli akurat zarabia, robi to tłumacząc teksty z angielskiego, hiszpańskiego i amharskiego, czyli języka używanego w Etiopii.

- Trzydziestoletni pisarz odbija się od polskiej rzeczywistości, punktując jednocześnie jej nonsensy, i szybuje siłą swej wyobraźni w rejony, które zdają się nie mieć granic. Z impetem dołącza do generacji „młodszych zdolniejszych” prozaików: Masłowskiej, Witkowskiego, Shutego (który, miejmy nadzieję, pisze coś po-„Zwałowego”), Dehnela. - pisze w "Polityce" Katarzyna Janowska. - Powieść o polskiej prowincji mogła, jak wyjaśnia autor, powstać dzięki temu, że przez kilka ostatnich lat podróżował.

– Potrzebuję dystansu i spokoju, by z nazbieranych doświadczeń mogło się „wytrącić” coś interesującego - mówi Karpowicz. Gdyby nie pieniądze od rodziców oraz tłumaczenia dla zarobku, pewnie siedziałby w rodzinny Białymstoku i nie był w stanie nic napisać.

Bibliotekarstwo jako odskocznia

Jedni twórcy podróżują, inni wyjeżdżają za granicę na stałe i tam pracują. Są też tacy, którzy nie zdecydowali się na wyjazd i potrafili nawet w naszym kraju pogodzić sztukę z zarabianiem. Łukasz Jarosz jest młodym poetą, który od jakiegoś czasu zdobywa główne nagrody. Jednak na co dzień jest nauczycielem i bibliotekarzem w szkole.
- To fajna praca, mogę sobie poczytać książki, czasami przychodzą dzieci, pytają, co im polecam - mówi Jarosz. Gdyby nie ona, nie miałby najmniejszych szans na pracę twórczą po godzinach, ani tym bardziej na grę w zespole Lesers Bend, który jest jego równoległą do poezji pasją.

- Wbrew pozorom praca zawodowa przez osiem godzin dziennie może być elementem higieny psychicznej dla twórców - mówi socjolog, Paweł Tomanek. - Stanowi odskocznię, gdy przez jakiś czas brak weny. Pozwala nie zatapiać się całkowicie w swojej sztuce, bo przecież takie grzęźnięcie czasami bywa zgubne; wystarczy przywołać życiorysy naszych rodzimych sław, które źle skończyły właśnie przez to, że zaangażowały się w sztukę bez reszty. Praca zawodowa pomaga twórcom pod warunkiem oczywiście, że sama nie "zżera" - bo wątpię, żeby ktoś, kto pracuje w korporacji po 16 godzin dziennie po powrocie z pracy miał jeszcze siłę na układanie wiersza czy cyzelowanie rzeźby.